สื่อการสอนสุขศึกษา เรื่อง การย่อยอาหาร

การย่อยอาหาร

การย่อยอาหาร คือ การทำให้สารอาหารที่มีโมเลกุลขนาดใหญ่แปรไปเป็นสารอาหารที่มีโมเลกุลเล็กลงจวบจนกระทั่ง
แพร่ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ได้ การย่อยอาหารในร่างกายมี 2 แนวทาง คือ
1. การย่อยเชิงกล คือการบดเคี้ยวอาหารโดยฟัน เป็นการแปรเปลี่ยนขนาดโมเลกุลทำเอาสารอาหารมีขนาดเล็กลง
2. การย่อยเชิงเคมี คือการแปรผันขนาดโมเลกุลของสารอาหารโดยใช้เอนไซม์ที่ข้องเกี่ยวเป็นเหตุให้โมเลกุลของ
สารอาหารเกิดการเปลียนแปลงทางเคมีได้โมเลกุลที่มีขนาดเล็กลง

อวัยวะในระบบย่อยอาหารของคน

1. อวัยวะที่มีส่วนสัมพันธ์กับการย่อยอาหาร
1.1 ตับ มีการทำงานสร้างน้ำดีส่งไปเก็บที่ถุงน้ำดี
1.2 ตับอ่อน มีงานการสร้างเอนไซม์ส่งไปย่อยอาหารที่ลำไส้เล็ก
1.3 ลำไส้เล็ก สร้างเอนไซม์มอลเทส ซูเครส พร้อมด้วยแล็คเทสย่อยอาหารที่ลำไส้เล็ก

เอนไซม์(Enzyme)
เป็นสารประกอบประเภทโปรตีนที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อปฏิบัติหน้าที่เร่งอัตราการเกิดปฎิกิริยาเคมีในร่างกาย เอนไซม์
ที่ใช้ในการย่อยสารอาหารเรียกว่า “น้ำย่อย ”เอนไซม์มีสมบัติที่สำคัญ ดังนี้

เป็นสารกลุ่มโปรตีนที่สร้างขึ้นจากเซลล์ของสิ่งมีชีวิต
ช่วยเร่งปฎิกิริยาในการย่อยอาหารให้รวดเร็วทันใจขึ้นพร้อมด้วยขณะเร่งปฎิกิริยาแล้วยังคงมีภาวะเดิมสามารถใช้เร่งปฎิกิริยา
โมเลกุลอื่นได้อีก
มีความเจาะจงต่อสารที่เกิดปฎิกิริยาจำพวกหนึ่งๆ
เอนไซม์จะทำงานได้ยอดเยี่ยมครั้นเมื่ออยู่ในสภาวะแวดล้อมที่ลงตัว

เหตุที่มีผลต่อการทำงานของเอนไซม์ ยกตัวอย่างเช่น

อุณหภูมิ เอนไซม์แต่ละกลุ่มทำงานได้เยี่ยมยอดที่อุณหภูมิต่างกัน แต่เอนไซม์ในร่างกายทำงานได้ยอดเยี่ยม
ที่อุณหภูมิ 37 องศาเซลเซียส
ความเป็นกรด – เบส เอนไซม์บางกลุ่มทำงานได้ดีเลิศขณะมีสภาพที่เป็นกรด อาทิเช่น เอนไซม์เพปซินในกระเพาะอาหาร
เอนไซม์บางอย่างทำงานได้ดีในสถานะที่เป็นเบส เช่น เอนไซม์ในลำไส้เล็ก เป็นต้น
ความเข้ม เอนไซม์ที่มีความเข้มข้นมากจะทำงานได้เยี่ยมกว่าเอนไซม์ที่มีความเข้มข้นน้อย

หน้าที่ของเอนไซม์ แยกประเภทได้แบบนี้

เอนไซม์ในน้ำลาย ทำงานได้เยี่ยมในสภาพเป็นเบสเล็กน้อยเป็นกลางหรือกรดเล็กน้อยจะขึ้นอยู่กับจำพวกของ
น้ำตาลพร้อมกับที่อุณหภูมิปกติของร่างกายราว 37 องศาเซลเซียส
เอนไซม์ในกระเพาะอาหาร ทำงานได้ดีเลิศในสภาวะเป็นกรดพร้อมกับที่อุณหภูมิปกติของร่างกาย
เอนไซม์ในลำไส้เล็ก ทำหน้าที่ได้ปกติในสภาพเป็นเบสพร้อมกับอุณภูมิปกติร่างกาย